Door wind, zee en stroming verdwijnt het zand van de stranden. Om de kustlijn intact te houden en ons land te beschermen, brengt Rijkswaterstaat ieder jaar nieuw zand aan op diverse plekken in Nederland. Samen met natuurorganisaties onderzoekt Rijkswaterstaat al ruim 10 jaar het effect van het opnieuw aanbrengen van zand (zandsuppletie). Het onderzoek Ecologische effecten van kustsuppleties, onder de naam ‘Natuurlijk veilig’, richt zich op de gevolgen voor de natuur van het opspuiten van zand aan de Nederlandse kust. Dit onderzoek wordt, in opdracht van Rijkswaterstaat, uitgevoerd door Wageningen Marine Research en Deltares.

Meerjarig samenwerkingsproject

Natuurlijk Veilig is een meerjarig samenwerkingsproject van Rijkswaterstaat, de Waddenvereniging, Staatsbosbeheer, Vogelbescherming Nederland, Stichting De Noordzee, Stichting Duinbehoud, 12 Landschappen, Natuurmonumenten, PWN, Dunea en Waternet. Natuurlijk Veilig is het vervolg op het onderzoeksprogramma Ecologisch Suppleren. Dit liep van 2009 tot 2015. Hierin deden Rijkswaterstaat, stichting Duinbehoud, stichting De Noordzee, de Vogelbescherming en de Waddenvereniging gezamenlijk onderzoek naar de effecten van zandsuppleties op bodemdieren, vissen en kustvogels en het effect van zandverstuiving op de flora en fauna in de duinen. De resultaten gaven inzicht in de belangrijkste, nader te onderzoeken thema’s. Die komen nu in Natuurlijk Veilig aan bod, met behulp van 11 partners. Trekker en financier is Rijkswaterstaat. Het programma loopt tot 2022.

Bekijk hier de resultaten van het onderzoeksprogramma Ecologisch Suppleren:

Overall
Vooroever
Strand
Zeereep en Kustduin
Vogels

Doel: onderzoek naar impact suppleties

We zijn het onderzoek gestart omdat we beter willen begrijpen wat de impact op de natuur is van het opspuiten van zand voor de lange termijn. Hierbij gebruiken we bestaande data over de kust én er is een apart meetprogramma, dat in de zomer van 2017 en 2018  is uitgevoerd en waarvan de eerste resultaten op het informatiehuis marien te vinden zijn Hierbij bekijken we op verschillende locaties wat de gevolgen van het suppleren zijn op het ecosysteem van de kust. Het onderzoek focust zich op de gevolgen van het opspuiten van zand op (het onderwaterleven van) de vooroevers. Dit zijn de gedeeltes onder water, vlak voor de kust. De indirecte gevolgen voor de duinen en de Waddenzee onderzoeken we ook, al ligt hier niet de nadruk op.

Werken met en zorg voor de natuur

Inzichten uit Natuurlijk Veilig zorgen dat we zoveel mogelijk werken met de natuur. Zo krijgen we inzicht in de ideale frequentie, de periodes, het volume, het type zand en de locaties waar suppletie het beste kan worden uitgevoerd. Ook zorgen onderzoeksresultaten er straks voor dat we suppleties met oog voor de natuur uitvoeren, omdat ze ons  leren in welke mate soorten last hebben van het zand. Bij de zandsuppletie zelf kunnen we daar vervolgens meer rekening mee houden. Dat gebeurt nu al. Zo houden we een veilige afstand tot bijvoorbeeld broedkolonies of plekken waar zeehonden hun jongen zogen.

Tijdlijn Natuurlijk Veilig

Tijdlijn Natuurlijk Veilig, planning onder voorbehoud.

Samenwerking

Natuurlijk Veilig werkt samen met een aantal andere programma’s. Zo is er een duidelijke relatie met het programma Kustlijnzorg. Binnen Kustlijnzorg voert Rijkswaterstaat elke 5 jaar de suppleties uit die nodig zijn om het verloren zand aan te vullen. Inzichten uit Beheer en Onderhoud Kust, waaronder Natuurlijk Veilig, helpen bij het verder verbeteren van deze suppleties.

Ook trekken we op met andere onderzoeksprogramma’s. Denk aan het project de Zandmotor waarbij er een schiereiland voor de kust van Ter Heijde is aangelegd. Hier onderzoeken we of de natuur het opgespoten zand langs de kust kan verspreiden. We werken ook samen met het programma Kustgenese 2.0. Hierbinnen onderzoeken we tussen 2015 en 2028 hoeveel zand op lange termijn nodig is, waar en wanneer het nodig is en hoe we het kunnen toevoegen aan de kust. Ook internationaal werken we samen. In België, Duitsland en Denemarken wordt ook gesuppleerd en Engeland denkt daarnaast na over een zandsuppletie die vergelijkbaar is met de Nederlandse vooroeversuppletie. Op internationaal vlak vindt dan ook regelmatig overleg plaats.

Planning

Bekijk hier (PDF, 126 KB) de tijdlijn in detail.